KRUSZYWA HUTNICZE – HISTORIA

Żużle powstawały - jako produkt uboczny - od czasów, kiedy z rudy darniowej w dymarkach wytapiano żelazo. Znany jest odcinek drogi rzymskiej, w której archeolodzy dziwny bruk zidentyfikowali jako żużel pochodzący z lokalnego centrum dymarek produkujących  żelazo. Potem już było tylko lepiej, w wielkich piecach powstają duże ilości żużli, w stalowniach żużle stalownicze. Jest ich zbyt dużo jak na lokalne potrzeby. W XIX wieku inżynierowie wymyślają i patentują leizny, kostki brukowe odporne na działanie kwasów, odlewane są wielkie bloki do budowy murów oporowych, regulacji rzek i nabrzeży morskich.

W Polsce

Hutnictwo żelaza i stali jest źródłem wartościowych odpadów żużlowych, które z powodzeniem były i są stosowane do budowy dróg. W Polsce huty i stalownie rozmieszczone były na terenie Górnego Śląska, Zagłębia oraz na obszarze Centralnego Okręgu Przemysłowego (COP). Od przełomu XVIII i XIX w. kolejno powstawały i upadały zakłady hutnicze, a w pobliżu każdego z nich tworzone były hałdy odpadów pohutniczych. Niektóre stare hałdy są już wyeksploatowane, inne są jeszcze w trakcie eksploatacji.

Kiedyś wytwarzane przez huty Górnego Śląska żużle hutnicze stosowano jako kruszywo jedynie lokalnie i to w niewielkich ilościach. Od początku lat 60. ubiegłego wieku zaczęto budować Zakłady Przerobu Żużla w hutach surowcowych. Jednak ich działalność była mało wydajna, a zbyt problematyczny. Lata 90. to okres powstawania spółek i rozwoju produkcji kruszyw hutniczych na dużą skalę. W centrum zainteresowania znalazły się małe i średnie hałdy skoncentrowane wokół zamykanych wówczas hut żelaza i stali lub ich części surowcowych, były to m.in. huty: Bobrek, Kościuszko, Pokój, Zabrze, Florian.

Producenci kruszyw hutniczych oferują kruszywa łamane powstające z bieżącej produkcji żelaza i stali. Są to żużle wielkopiecowe, stalownicze żużle konwertorowe oraz żużle stalownicze powstające w piecach elektrycznych. Żużle te zgodnie z aktualnymi przepisami ochrony środowiska są składowane selektywnie, co pozwala na wytwarzanie kruszyw o jednorodnych cechach materiałowych. Odrębnym materiałem są kruszywa hutnicze powstające z przerobu historycznych hałd, na których materiały żużlowe bywają zmieszane ze sobą, ale też z innymi materiałami mineralnymi, takimi jak cegła, cegła szamotowa, inne materiały ogniotrwałe i popioły.

Autor: Piotr Sobczyński

PRZECZYTAJ WIĘCEJ O RODZAJACH KRUSZYW>>>